Шинэ газар

Удаан үргэлжилсэн нүүдэл маань гурван долоо хоногийн өмнө өндөрлөж ямар ч гэсэн хэсэг суух газартаа хүрсэн билээ. Зорьсон газартаа хүрэх гэдэг асуудлын зөвхөн нэг хэсэг байж. Амьдарч суух байр, хүүхдийн сургууль, шинэ ажил, элдэв бичиг цаасны асуудал ар араасаа хөвөрсөөр сайн тохижиж арай амжаагүй ч ямар ч гэсэн амьд мэнд яваагаа дуулгах гэж хэдэн үг тэрлэж сууна.

Ямар ч гэсэн чимээ шуугиан багатай нам тайван газар юм. Олон бужигнасан газраас ирсэн бидэнд заримдаа хүнгүй хоосон гудам эвгүй санагдах нь бий. Ирсэнээс хойш бараг өдөр болгон бороо оров. Угаасан хувцас хатахгүй шинжтэй их чийгтэй газар юм. Газар хатна гэж ер байхгүй бололтой. Амьдрах байр хайж явахад хүн яаж амьдардаг юм гэмээр давчуухан байшин сууцнуудыг хараад сэтгэлээр унах шахав. Санасныг бодоход жижиг ч гэлээ бидэн дөрөв багтчихмаар байшин олж оров. Манай гудам дүүрэн байшин байвч хүн орж гарч байгаа нь тун цөөн.

Гэрээс ажил хүртэл 25-30 орчим минут алхаж таарах юм. Эртээд яараад автобусанд суусан олон зогсоол, машины түгжрилтэй нийлээд бараг л алхсантай адил хугацаа орж байна. Хамгийн хурдан унаа дугуй бололтой. Дугуй унаж сурахгүй бол болохгүй газар юм байна. Хүн бүр л унадаг дугуйгаар ажилдаа ирж очиж харагдах юм. Би гэдэг хүн дугуй унаж үзээгүй өдий хүрсэн, амьдралын шаардлагаар сурах зүйл нэгээр нэмэгдэх шив.

Англичууд америкчуудыг бодвол ёсорхуу, дуу чимээ багатай хүмүүс бололтой. Ямар ч гэсэн Нью Иоркт байдаг шиг хашхирч ярьдаг хүмүүстэй таараагүй л явна. Шинэ ажилдаа дастал бас хугацаа орох байх. Ажлаа зүгширэхээр орчинтойгоо танилцаж олон сонин зүйл бичнээ. Тэр болтол намайгаа мартчилгүй шиг сууцгааж байгаарай даа.

Нүүдлийн замд өнгөрүүлсэн зул сарын баяр

За ингээд манайх гэдэг айл бууринаасаа хөдлөөд хоёр долоо хоног илүү болсон ч зорьсон газраа арай хүрээгүй л явна. Нэгэнт замд яваагийнх далиманд нь юм үзээд шинэ хуучин танилуудынхаараа зочлоод авдаг хэрэг гээд Дублин, Парис бас Норманд нутгийн жижиг тосгоныг зорьсон нь тэр. Нүүж яваа улс ачааны ихдээ түүртсэн хэдий ч жил тойрон ажлаас өөр юм бодоогүй надад ингээд зугаалж явах сайхан л байна.
Бидний амралтынхаа ихэнх цагийг өнгөрөөж буй газар бол 400 орчим хүн амтай Нормандын жижиг тосгон юм. Энд тэнд харагдах жижиг ойг эс тооцвол эргэн тойрны газар тэр чигээрээ тариан талбай. Тэнд дунд хааяахан туулай, үнэгхэн үе үе үзэгдэнэ. Туулайн тоо толгой нэмэгдээд талбай сүйтгэх нь ихсэв гээд эртээд машинтай хэдэн хүн ирж агнаж байх нь харагдсан.
Норманд нутаг Францын хамгийн үржил шимтэй хөрстэй нутгийн нэг гэнэ. Тийм ч учраас энэ хавийг баян нутаг гэлцдэг юм билээ. Өвсөн дээр алхахад бамбалзаад 12 сарын сүүл гэхэд сахлаг өндөр өвс нь ногооноороо нээрээ л юу ч тарьсан ургачихмаар санагдаж байна лээ шүү. Тариан талбайд дөнгөж соёолж буй буудай үзэгдэв. Энд жилд хоёр ургац авдаг юм уу гэж сонирхвол үгүй гэнэ. Буудайг намрын сүүл өвлийн эхээр тариалж зуны сүүлчээр хураадаг. Гарц сайтай сортын буудай удаан ургадаг гэнэ. Нэг га газраас 10 тонн буудай авдагийг сонсоод их гайхсан юм байна. Бороо ихтэй жил харин гарц муу буудай нь сайн боловсорч чаддаггүй гэнэ. Манайд болохоор эсрэгээрээ шүү дээ.
Эндээс арваад км яваад Ла Маншийн хоолойн эрэгт хүрнэ. Далайн эрэг дээр байх Fecamp гэх хот усан зогсоолтой, загасчдын хот аж. Хот өөрөө бараг л мянгаад жилийн түүхтэй байх юм. Цонх дээврийг улаан тоосгоор эмжсэн цахиур чулуун байшин олон харагдана. Энэ нутгийн архитектурын онцлог гэмээр юм уу даа. Энд францчууд үүх түүх уламжлалаа хадгалахын тулд маш их хүчин чармайлт гаргадгийг дурдах нь зүйтэй санагдана. Хүмүүс хуучны байшингаа тордож суухыг шинэ байшин барихаас илүүд үзнэ. Ямар гоё ч гэдэг юм уу сонирхолтой байшин хаахнуур байдаг талаар олон цагаар хуучилцгаадаг юм байна лээ. Бидний байгаа байшин ч гэсэн мөн л тэр нутгийн онцлогийг хадгалсан цахиур чулуун байшин барагцаалбал 150 орчим жилийн настай болов уу.
Эндээс арай зайдуу Сена мөрний хөндийд байх үнээний фермтэй айлд бас зочилсон юм байна. Битүү байранд 50-60 орчим саалийн үнээтэй хоёр хоног тутам 4000 орчим литр сүү тушаадаг гэнэ. Үнээгээ цахилгаан саалтуураар саахад сүү шууд хөргүүртэй том торхонд орно. Сүүний машин тэр торхноос шууд сүүгий нь юүлээд авчихдаг юм байна лээ. Миний хувьд ингэж юм үзэж явах сонин сайхан байлаа. Дараа франц хоол ундны тухай тусад нь бичнээ. Fecamp хотод авсан хэдэн зургаа оруулав.
Ингээд манайхаар зочилсон та бүхэндээ шинэ оны мэнд хүргэж, ирэх жил эрүүл энх аз хийморьтой яваарай гэж ерөөе.

Баяртай Нью Иорк!!!!

Ингээд долоон жил амьдарч муу сайн ч гэсэн дасал болсон бууриа сэлгэж, далайг гатлан шинэ газрыг зоривоо. Явахаасаа өмнө ажлаа амжуулах гээд салах ёс гүйцэтгэж чадаагүй мэт санагдаад зорьсон газраа хүрэхээсээ өмнө хэдэн үг халтарлаж суугаа минь энэ. Дэлхийд байдаг бүх л орноос ирсэн найман сая гаруй хүмүүс энэ хотыг гэрээ хэмээн нэрлэж, түүнээс ч олон хүн энд ирэхсэн гэж мөрөөддөг бизээ. Манай гэр бүлийн хувьд энэ хот ээлтэй сайхан газар байсан хэдий ч том хотын амьдрал бас нэг л таарамгүй оргиж байснаас нүүх гэж эртнээс мөрөөдсөн билээ. Ямар ч гэсэн хүсэл эхнээсээ биелж далайг гатлан Европыг зорьж буй нь энэ.

Хэн нэгэн дээхэндээ надад хэцүү газар байлаа ч гэсэн амьдарч буй газраа муулж болдоггүй юм гэж захисаныг санаж гомдол тавихгүйг хичээх боловч бас л яаж ийгээд муу үг унагаачих гээд байдаг юм. Юу ч гэсэн энэ хот миний охины төрсөн нутаг билээ. Аянд гараад ядрахын цагт охин маань гэртээ харья гэж гуйдаг юм. Хэдий бид эндээс нүүж яваа гэж тайлбарласан боловч бяцxан ухаандаа сайн ойлгож бас чадахгүй байгаа бололтой. Баяр гуниг бүхнийг минь хуваалцаж ижил дасал болсон найз нөхдөө бас үлдээж буй билээ. Хүний амьдралд долоон жил гэдэг урт хугацаа эн хооронд олон газраас ирсэн улстай сайхан нөхөрлөж мөр зэрэгцэн ажиллах боломж таарсаныг завшаан гэж боддогоо.

Юутай ч гэсэн ингээд удаан суусан газраа орхин нүүлээ. Шинэ газар бидэнд ээлтэй байна гэж найднам. Та бүхэндээ ч гэсэн тун удахгүй шинэ газрын сонин хачин дуулгана гэж амлая.

Оньсого #51

Энэ удаад нэг ийм оньсого таалгая.

Үр нь хар
Үндэс нь цагаан
Гэзэг нь ногоон
Гэдэс нь цүзгэр, тэр юу вэ?

Хариуг бүтэн сайнд сэтгэгдлээр үлдээе. Та бүхний хариулт бүтэн сайн өдөр хүртэл нийтлэгдэхгүй гэдгийг дахин сануулмаар байна. Ингээд та бүхэн оньсогоо тааж болгооно уу?

Шинэ лого

Хуучин лого


Шинэ лого (уг нь цэнхэр өнгөтэй юмсан энд улаан өнгөтэй буугаад ер болохгүй юмаа)

Манай сургууль лого эмблэм солих баяр хийвээ. Нүдэнд дасал болсон өвгөн эрдэмтний танил царайг дугуйрсан шат шиг харагдах ДНХ молекулын дүрсээр сольсон нь тиймхэн санагдсан ч энд тэнд хүний дүрстэй эмблэм буулгаж хэвлэх түвэгтэй байдаг гэсэн зөвтгөл сонсогдоно. Нэг их сүртэй баяр ёслол хийнэ гэж санаанд ч ороогүй байтал хэдэн өдрийн турш сургуулийн ойр орчинг цэвэрлэж будаж засаад, шинэ танилцуулганы зураг авч байна энэ тэр гээд баахан бужигнасан юм.

Ёслолын ажиллагаанд ажлынхаа энэтхэг, япон хоёр хүүхэнтэй хоцроод очвол чухал улсууд нь үгээ хэлээд дууссан бололтой харин амьд хөгжимтэй сургуулийн цэнгээнт бүжгийн клубын оюутнууд бүжиглэж харагдав. Оюутны хооллох танхимыг их л хөрөнгө зарсан байдалтай чимэглэж, тэр том танхимын хана тойроод зассан ширээнүүдээр олон газрын хоол унд, жимс чихэр, дарс ундаагаар орж гарсан улсыг дайлж байна. Бид гурав ч яахав дуртай юм болохоороо sushi хийж буй ширээний ойр тухалж бүжиглэж буй улсыг харж зогсов. Тэр дунд өндөр туранхай, зузаан нүдний шилтэй, тавь гарсан орой дээрээсээ халцарч яваа статистикийн багш маань их л идэвхтэй бүжиглэж байгаа нь нүдэнд тусав. Манай энэтхэг хүүхэн бид хоёр хоёулаа түүний уйтгартай нэг хэмийн лецкэнд сууж байсны хувьд хөөх ийм бүжигчин гэж хэлэх аргагүй хүн дээ гэлцээд гайхан зогстол, хажууд зогссон япон хүүхэн маань бид хоёрт "та хоёр амаа" гэхэд нь сэхээ авч хоёулаа амаа ангайн гайхаж зогссоноо ухаарч бөөн инээдэм болов. Ер нь өдөр тутам ажлын шугамаар уулзаж явсан улс баяр хөөр болоод дуу бүжиг болж байгааг харахад бас сонин байлаа.

Тэндээс гарахад хүн бүрт ууттай бэлэг тарааж байна. Шинэ логотой футболка, малгай, тэмдэглэлийн дэвтэр гээд бас бус зүйл хийж. Шинэчилж хэвлэсэн сургуулийн танилцуулгад манай лабораторийн хоёр гурван хүмүүсийн гоё зураг орсон нь дурсгалтай санагдав. Гараад явсан тэр хавиар дүүрэн ижил уут барьсан хүмүүс. Яагаад ч юм сургуульд байхдаа шинэ жилийн тоглолт тараад явахад хүүхэд бүр ижил ууттай бэлэг бариад явдаг байсан санаанд оров.

Хүйтэн ба дулаан газрын сэтгэхүй

Сүүлийн хоёр өдөр 11 сард тэр бүр тохиодоггүй (миний санаж байгаагаар) 17-18 градус хүрч дулаараад хүйтний улиралд сэтгэл зүйн болоод эд материалын бэлтгэлээ хангачихсан байсан намайг бас л донсолгож орхив. Би гэдэг хүн хүйтрээд эхлэнгүүт зуны хувцасаа далд хийгээд дулаан хувцасаа гаргаж бэлддэг юм. Энд ирсээр хэд хэдэн удаа далд хийсэн хувцасаа буцааж ухах хэрэг гардаг ч гэсэн засрахгүй л 11 сартай уралдаад өвлийн бэлтгэлээ хангачихдаг. Ерөөсөө манайд бол 11 сар гарсан бол эргэж дулаараад байдаггүйдээ дасссаных ч байж болох.

Сүүлийн хоёр өдөр энэ хавийн улс футболка шортоор гангарч намар ерөөсөө болоогүй мэт аашлах нь сонин санагдана. Миний хувьд халууцаж байсан ч хувцасаа нимгэлчихвэл даарчих гээд байгаа юм шиг санагдаад ер болдоггүй юм. Сэтгэл зүйн хувьд өвөлд бэлдсэн бол дулаарах хамаагүй бололтой юмаа. Нээрээ дулаан хувцас гэснээс ажаад байхад дулаан газраас ирсэн улс хүйтний улиралд тааруулж хувцаслаж чаддаггүй нь бас л нутагтаа дасан зохицсоны шинж бизээ. Энд цас ороод хүйтэрч эхэлмэгц зузаан малгай өмсөж, ороолтоор нүүрээ битүү шахуу ороосон энэтхэгчүүд олон таарна. Нүүр царайг нь харвал их даарсан шинжтэй, харин доошлуулаад ажвал хөлдөө сандайл жийсэн байх нь олонтаа. Хүйтний улиралд хөл дулаан байхын чухлыг сайн ойлгодоггүй бололтой юм билээ.

Хэдэн жилийн өмнө нэг их цастай өдөр хүүгээ энэтхэг найзтай нь гадаа тоглуулаад орхисон юм. Авах гээд ирвэл хүүгийн найзын дүү охин учиргүй уйлчихсан аав нь яахаа мэдэхгүй дэмий сандрах. Яасан ийсэн гээд байсан охиндоо дан өмд, усны гутал өмсүүлээд гарсан байгаа юм. Цасаар тоглоод даарсандаа охин уйлж байсан нь тэр байж. Манайх ойр байсан тул гэртээ оруулж хөл гарыг нь дулаацуулаад ийм үед давхар өмд, дулаан гутал өмсүүлж байх хэрэгтэй гэж тайлбарлаж билээ.

Шинэ газрын уур амьсгалд дасна гэдэг тийм амар биш юмаа даа.

Түүхэнд үлдэх өдөр

Америкт ирсээр гурав дах ерөнхийлөгчийн сонгууль үзэж буй хэдий ч энэ удаагийн сонгууль олон шалтгааны улмаас онцлог болж өнгөрлөө. АНУ түүхэнд анх удаа өнгөт арьстан ерөнхийлөгчтэй болов. Сонгуулийн дүн гарахад зөвхөн америкт биш дэлхийн олон улс оронд баярласан хүмүүс цуглаж шинэ эрин үе эхэлж байгааг зарлав. Обама ямар ерөнхийлөгч байж ажлаа хэр сайн хийхийг цаг хугацаа харуулах боловч Кенийн малчин залуугийн хүү дэлхийн хамгийн хүчирхэг гүрний ерөнхийлөгчөөр сонсогдсон нь үнэхээр онцгой үйл явдал билээ. Энэ сонгуулийн дүн африк гаралтай америк залууст итгэл найдвар, үлгэр дууриал болж байгаа бөгөөд арьсны өнгийг чухалчлах үзэл үеэ өнгөрөөж байгаагийн дохио юм болов уу.

Миний ярилцсан хүмүүсийн ихэнх нь ардчилсан намыг дэмжигчид байсан нь шинжлэх ухааны салбарт ажиллагсадын үзэл бодлын нэг илэрхийлэл байх гэж боддог юм. Сонгуулийн өмнөх өдөр зарим нь Обамагийн ялалтанд итгэж баярлаж байхад зарим нь ялагдах вий хэмээн болгоомжлон догдолж байлаа. Сонгуулийн дүн гарахад бүгд тайвшран амьсгаа авахдаа америк хүмүүсийн саруул ухаан ялав гэж дүгнэцгээж байв. Миний танилуудын олонх нь Бушийг хоёр удаа сонгосон түмэнд итгэх итгэл алдарсан байсан гэдгээ хүлээцгээсэн юм. Энд бас Обамаг хүндлэн биширч саналаа өгсөн нэг хэсэг байхад хүнд нь биш зарчмын хувьд ардчилсан намын нэр дэвшигчид саналаа өгсөн нэг хэсэг бас бий. Дээр хэлсэнчлэн Обама чухам ямар ерөнхийлөгч болох вэ гэдгийг цаг хугацаа шалгана, харин энэ сонгуулийн дүн америкийн түүхэнд арьс өнгөөр ялгаварлах үзлийг давсан чухал алхам болсон гэдгийг дурдах нь зүйтэй болов уу.

Хэдий хүн бол гарал үүсэл арьсны өнгө хамаарахгүй эрх тэгш байх ёстой гэж тунхаглаад хагас зууныг үзэж байгаа ч амьдралд энэ үзэл амь бөхтэй оршсоор байгаа юм. Зүгээр энгийн жишээ авахад африк гаралтай хэн нэгэн цагаан голдуу хүмүүсийн оршин суудаг хэсгээр явж өнгөрсөнийхөө төлөө зодуулах тохиолдол космополитан гэгдэх Нью Иорк хотын дүүргүүдэд гарсаар л байгаа. Нөгөө талаар хар бор голдуу улс оршин суудаг хэсгийн сургууль, эмнэлэгийн чанар тааруу байдаг. Энэ бүлгийнхэн эмзэг, бага орлоготой бүлгийн дийлэнхийг эзэлдэг. Хэрэв хар арьстай залуу эрэгтэй бол цагдаа зогсоож шалгах магадлал өндөр. Эдийн засгийн болоод оршин сууж байгаа байршилаасаа болоод энэ бүлгийн залуус гэмт хэрэгт холбогдох тохиолдол өндөр байдаг. Эрүүл мэндийн үйлчилгээний өртөг өндөр учраас хорт хавдар болоод зүрх судасны ужиг өвчин энэ бүлгийн хүмүүст оношлогдох эмчлэгдэх магадлал бага гээд амьдралын хэм хэмжээ арьсны үзлээс хамаарах жишээ олныг дурдаж болно.

Дээр дурдсан жишээ зөвхөн цагаан хүмүүс бусдыг ялгаварлаад байгаагаас биш африк гаралтай хүмүүс өөрсдөө хэцүү байдлаас гарах гэж тэмцэх биш нөгөө л боолчлол дарангуйлалд автаж байсан өнгөрсөнөө дурсаж цагаан хүмүүсийг буруутгаж байдаг. Олонх нь бид хар учраас яаж ч зүтгээд юмны оргилд хүрч чадахгүй гэсэн үзэл түгээмэл байгаа нь ажиглагддаг юм. Обама сонгогдсоноор арьсны өнгө зорьсондоо хүрэхэд саад болохгүй, хөдөлмөрч чанар хамгийн чухал болохыг харуулж чадсан гэж боддог. Олон мянган залуус өнөөдөр мөрөөдөлд дээвэр үгүй, зүтгэвэл хүрч болно гэсэн найдвар олж харсан болов уу. Ингээд бодохоор Обама сонгогдсон энэ сонгууль түүхийн хуудсанд томоор бичигдэх үйл явдал болов гэж бодож, хүмүүс гарал үүслээсээ хамааралгүй тэгш эрхтэй амьдрах цагийн эхлэл тавигдав хэмээн магнай тэнийв.