Хаврын синдром

Сонгуулийн сургаар миний хаврын синдром бас хөдлөх шинжтэй. Уг нь бичиж байгаа ажлаа дуусгах хугацаа товлоод, өдрийн ажлаа төлөвлөөд жигтэйхэн зохион байгуулалттай үзэж тарж байснаа сонгуультай холбоотой мэдээ тасрахаа байхтай зэрэгцээд ажилдаа анхаарал төвлөрөхийг байлаа хөөрхий. Сонгууль дандаа хэл ам дагуулж, талцуулж байдаг нь нэг их шинэ юм биш л дээ. Гэхдээ жил ирэх тусам хэрүүлийн шалтгаан агуулга улам дордоод байх шиг. 

Коммунист систем сольсон цагаас хойш би гэдэг хүн хийж байгаа бүхэнтэй нь санал нийлдэггүй ч АН болоод тэдний нөхдийг дэмжиж ирсэн билээ. Ажил хийж байгаа хүнд алдаа дутагдал байлгүй ч яахав, амьдрал үргэлжлэх тул сайжрах юм байна. Харин энэ удаад сонгуулийн тойрог хувааж байгаа, хуулийн нэр солих гэж гаргасан тайлбар, зарим хүмүүсийн хэмжээгүй эрх энэ тэр бас арай л биш юмаа. Миний хувьд сонголтгүй сонгууль, түрүүний сонгуулийн тогтолцоо өөрчлөгдсөн тул гадаадад байгаа хүмүүсийн санал өгөх эрх тодорхойгүй тул ингээд өнгөрөх юм шиг байна. 

Гэхдээ зүгээр манай тал танай тал эсвэл манай талын бүдүүн дарга танай бүдүүн дарга гэхээс өмнө сонгогчид бид өөрсдөө чухам ямар нийгэм байгуулж яаж амьдрах хүсэлтэй, ямар итгэл үнэмшилтэй вэ гэдгээ эргэж нэг бодох ёстой юм шиг байгаа юм. 

Миний хувьд хамгийн чухал асуудал хүний эрх тэгш байдлын хууль эрхийн асуудал, хуулийн хэрэгжилт хамгийн чухал. Манай сонгуулийн өнгө төрхөнд эдийн засгийн үзүүлэлт, амлалт зонхилдог. Хар ухаанаар бодвол эдийн засаг сайн байвал эрүүл мэнд, боловсролын салбарт зарцуулах хөрөнгө нэмэгдэх тул нэгдүгээр асуудал байх нь зөв. Гэтэл бодит байдал дээр тийм байж чаддаг уу?

Надад тодорхой тоо баримт энд алга. Тэгвэл манай эдийн засаг хурдан өсч байсан үед эмч, багш нарын цалингийн өсөлт эдийн засгийн өсөлттэй бодитой уялдаж байсан уу? Эмнэлэгийн ор, хүн амд оногдох эмч, сувилагчийн тоо нэмэгдсэн үү? Жилд баригдах сургуулийн тоо эдийн засагтай уялдаад илүү олон байж чадсан уу? Ухаан нь засаг татвар гэж цуглуулсан орлогынхоо хэчнээн үр ашигтай төсөлд хэчнээн нь хэрэггүй юманд зарцуулагдаж байгааг мэдэх нь чухал. Гэхдээ улс төрчид иймэрхүү тоо баримтыг янз бүрийн аргаар мушгиж хүмүүсийг төөрөгдүүлэх нь бий. Зөвхөн манайд ч биш хаа сайгүй тийм. Өрсөлдөж байгаа хоёр улс төрчийн гаргаж ирж байгаа тоо баримт дандаа зөрдөг. За тоо тийм байж. Тэгвэл арай өөрөөр дүгнэж цэгнэх арга бий юу?

Миний хувьд иргэн бүр банкинд эсвэл гудсан дороо хадгалсан мөнгөнийхөө тооноос үл хамаарч нийгмийн үйлчилгээнд тэгш эрхтэй байх ёстой гэдэг хамгийн чухал зарчим. Манай засгийн газраас олон улсад чансаагаар дээгүүр ордог их дээд сургуульд тэнцсэн хүмүүст санжүүжилт олгодог гэж би ойлгоод байгаа. Харвардад тэнцлээ, төгслөө гээд магтаал дагуулсан мэдээ цахим ертөнцөөр дүүрэн. Энэ нь сайн хэрэг. Харин энд бид ийнхүү санхүүжилт авсан хүмүүс/хүүхдүүдийн хэд нь улсын сургууль тэр дундаа хотын захын болоод хөдөө орон нутгийн сургуулийн төгсөгчид вэ гэж асуух ёстой юм. Өөрөөр хэлбэл боловсролын чанар хөрөнгө мөнгө, газар зүйн хэр их байрлалаас шалтгаалдаг вэ гэсэн асуулт. Үүнтэй ижлээр эрүүл мэндийн үйлчилгээний хүртээмжид дээрх хүчин зүйл хэр их нөлөөтэй вэ? 

Бодит байдал дээр өндөр үнэтэй хувийн сургуульд сурдаг хүүхэд, хотын захын гурван ээлжээр хичээллэдэг сургуулийн сурагчийн сурах боловсрох орчин, боломж, ирээдүйд нээгдэх үүд хаалга маш их ялгаатай. Хүнлэг энэрэнгүй, эрх тэгш нийгмийн зорилго нь иймэрхүү зөрөөг багасгах, хүүхэд бүр амьдралд хөл тавихдаа ирээдүй нь эцэг эхийн нийгмийн гарал, хөрөнгөнөөс үл хамаарч адил тэгш боломжтой байх явдал гэж би ойлгоод байдаг. Гэтэл энэ талаар сонгуулийн үеэр хэн ч ярьдаггүй. Хичээлийн агуулга, програмийг шинэчлэх тухай гарч ирсэн засаг болгон ямар нэг шинэ юм гаргаж сэдээд хэдэн жилийн турш бужигнуулж байгаад дуусдаг. Сурагч бүрийн мэдээлэл, мэдлэгт хүрэх боломжийн эрх тэгш байдлын талаар дурдсан сайд болоод ИХ-ын гишүүн таарч байсангүй ээ. 

Ингэхээр сонгогчид улсын төсөв, нийгмийн халамжтай холбоотой амлалтаас илүү тухайн улс төрчийн нийгмийн талаарх төсөөлөл бүр мөрөөдөл нь юу вэ? Тухайн хүний итгэл үнэмшил, зарчим нь юунд тулгуурласан байна вэ гэдгийг харж сонгох нь зөв байх. Олон улс төрч, авилгачдыг, хулгайчдыг зайлуулна гэсэн уриатай гэрч ирдэг. Хүмүүс ч тийм хүмүүсийг талархан дэмждэг. Гэтэл тэд шүүгч, прокурор биш. Их Хурлын гишүүн болонгуутаа хүмүүсийг яллаж, шийтгэх эрхтэй болчихгүй. Харин ч улс орны хөгжил, нийгмийн бодлогын дүр зураг, тодорхой төсөөлөлгүй хүн хууль тогтоогч болохоор нийгмийн чухал асуудлууд шийдэгдэхгүй, нөгөө байдаг хэрүүл маргаанаар дүүрсэн дөрвөн жилийн цикл болчихдог талтай.

ИХ-ын гишүүний үндсэн ажил нь бодлого, хууль боловсруулж батлах. Тиймээс сонгогчид өмнө нь ИХ-д сууж байсан гишүүн бол ямар хууль боловсруулж, ямар хуулийн төсөлд яаж саналаа өгч байсныг нь сонирхох, шинээр нэр дэвшигч байгаа бол бодлогын асуулт тавьж байж хэнд саналаа өгөхөө шийдэх нь чухал байха. Хууль эрхийн орчин зөв бол нийгмийн сөрөг үзэгдэл аяндаа багасна, тэгш бус байдал аяндаа намжина. 

Буруу мэдээлэл уршигтай

Өчигдөр улаан бурхан өвчний эсрэг вакцинтай холбоотой ийм жиргээ анхааралд өртөв.

Ямар үндэслэлтэй ийм цуурхал тараагаад байна гэсэн эмч нарын зөвлөгөө болоод ийм нийтлэл байна гэж хариулсан. Монцамэгийн нийтлэлд зулбах эрсдэл нэмдэг тул бага сартай жирэмсэн эмэгтэйчүүдэд вакцин хийхгүй л гэсэн байх юм. Өрхийн эмч нар хоёр сар хэртээ жирэмсэн болохгүй байхыг сануулж гарын үсэг зуруулж сурагтай. Гарын үсэг зуруулдаг нь вакцин хийлгэж байгаа хүнд эрсдэлийн талаар мэдээлэл өгсөний л баталгаа.
Улаан бурханы вакцин жирэмсэн болоод жирэмсэн болохыг оролдож байгаа эмэгтэйчүүдэд хийлгэхгүй байхыг зөвлөдөг нь үнэн. Учир нь энэ вакцин идэвхгүйжүүлсэн вирус агуулдаг "амьд вакцин" юм. Жирэмсний эхэн үед улаан бурханаар өвдөх нь урагт нөлөөтэй, янз бүрийн гажиг үүсгэдэг тул эрсдэл бий болгохгүйн тулд ингэж зөвлөдөг болно. Яг вакцинаас болж ураг өвчилсөн бүртгэгдсэн тохиолдол Их Британийн засгийн газрын цахим хуудсанд тавьсан нийтлэлээс үзвэл байхгүй. Хэрэв вакцин хийлгэснээс хойш 28 хоногийн дотор жирэмсэн болох, эсвэл вакцин хийлгэх үедээ жирэмсэн байсан бол харьяа эмнэлэгтээ мэдэгдэх хэрэгтэй гэж эдний эрүүл мэндийн үндэсний албанаас зөвлөдөг. Ингэж зөвлөхдөө урагт янз бүрийн өөрчлөлт орох магадлал маш бага тул санаа их зовох хэрэггүй гэсэн байх юм.
Жирэмсэн бол вакцин хийлгэхгүй байх нь зөв, вакцин хийлгэсэн бол 28 хоногийн дотор жирэмснээс сэргийлэх арга хэмжээ авах нь бас зөв. Энэ вакциний эрсдэл бол онолын эрсдэл юм шүү дээ. Харин ямар нэг шалтгааны улмаас дээрх зөвлөгөөг дагаж чадаагүй бол учиргүй сандрах, үр хөндүүлэх ч шаардлага байхгүй.  Мэргэжлийн эмчээс л зөвлөгөө ав. Интэрнэтээр шуугисан бүхэн үнэн биш. Ингэж шуугин хүний сэтгэл санаа үймүүлэхийн хор уршилг мэдээлэл байхгүй байснаасаа илүү ч байж мэднэ.

Венец

Өчигдөр зурагтаар Венецийн тухай баримтат кино гарч байна. Жуулчлалын хот, сувгаар хүн зөөх гондола завь, багт наадам гэж мэдэхээс энэ хотын сонирхолтой түүхийг өрдөө ч мэддэггүй байжээ. Венэцийг олон зууны турш Доож (doge) хэмээх хотын язгууртнуудын сонгосон хүн захирдаг байж. Доож хэргэмийг duke буюу гүн хэмээн дүйцүүлж болно гэх ч Венецийн доож удам залгадаггүй сонгогддог тул арай өөр. Венецийн Доожийн ордонд тус хотын захирч асан  өөрийгөө хаан болгон өргөмжлөхийг завдсан нэгээс бусад бүх Доожийн хөрөг бий гэнэ. 

Хотын оршин суугчдын хандиваар бий болсон төв талбай Piazza San Marco Венецийнхний яс чанарын  бэлэгдэл, иргэний бахархал гэдэг. Өглөө эрт талбайг шүүрдэх урт шүүртэй эр 22 жил талбайг цэвэрлэж буй гэнэ. "Өглөөдөө энэ талбай зүгээр сайхан биш үлгэрийн юм шиг хүн алмайруулам. Би өглөө бүр эндээс тийм сайхан таашаал авдаг. Зарим өглөө би тэр дор сууж нар мандахыг харахад нар намайг яг л үнсэж буй мэт мэдрэмж төрдөг. Эндхийн уугуул бидэнд ч гэсэн энэ талбайд ирэх бүрд анх ирж байгаа мэт санагддаг. Яг л өдөр бүр өөртөө дурлуулах эмэгтэй хүн шиг". Ай италичууд нээрээ яагаад ийм уянгалаг хүмүүс вэ? 

Өдрийн аялал

Өнөөдөр охины ангийнхан Глазгоу хотын Мичтэлийн номын санд очиж шотландын алдарт яруу найрагч Робэрт Бөөрнсийн цуглуулга үзэх аялалтай байв. Иймэрхүү аялалд явахад эцэг эхчүүд нь сайн дураар туслагч хийж хамт явдаг юм. Өнөөдөр тэр сайн дурынх нь эцэг эхийн нэг би байлаа. Өглөө дурдсан цагт нь яваад очвол хүүхдүүд сургуулийн үүдэнд бэлэн хоёр эгнээгээр жагссан байв. Туслагчаар надаас гадна хоёр хүн байна. Нэг нь хэн нэгний эмээ бололтой настай хүн, нөгөө нь скэйтбоорд барьж, сэгсгэр үсээ боогоод, өмдөө унжуулсан залуу. Арван наснтны аав байж арай боломгүй харагдахаар нь хэн нэгний ах бололтой гэж таав. Багш бид гуравт хариуцах хүүхдүүдийн нэрсийн жагсаалт гардуулаад автобусанд сууж номын сангаа зорив. Хүүхдүүд шаагилдаж байснаа жолооч сүүлийн үеийн поп дуу тавихад бүгд дагаж дуулах нь хөөрхөн юмаа.
Номын сан дээр ирсэн хойноо энэ аялал шагналын аялал байсныг олж мэдэв. Хавар Робэрт Бөөрнсийн нэрэмжит шотланд шүлгийн уралдаан жил бүр болдог. Эдний ангийн охин энэ уралдаанд түрүүлж ийм шагнал хүртсэн юм байна. Хамгийн инээдтэй нь уралдаан түрүүлсэн охин польш, шотланд үг аялгын талаар зөвлөж тусалсан хүн нь гэсэн манай охины нэр тууж явна, хөгжилтэй ч юм шиг. Уг нь эдний ангид шотланд биш хүүхэд маш цөөхөн л дөө.
За тэгээд Митчэлийн номын санд орж үзээгүй явсан би бас шинэ юм үзэж башийв. Глазгоу хотын хамгийн том номын сан л даа. Эдний Робэрт Бөөрнсийн цуглуулга бас их томд ордог юм байна. Робэрт Бөөрнс амьдралынхаа туршид ердөө ганцxан шүлгийн ном хэвлүүлжээ. Хамгийн анхны хэвлэлт нь 1786 оны Килмарнокийн эдишн байсан байна. Нийт 600 хувь хэвлэгдсэнээс 30 ширхэг ном өнөөг хүртэл бүтэн үлдэж. Митчэлийн номын санд 2 ширхэг бий гэнэ. Түүнийхээ нэгийг нь гаргаж хүүхдүүдэд үзүүлж байна. Хүүхдүүд хавтасыг нь сонирхвол, тайлбар хийж байсан номын санч тухайн үед ном хэвлээд хавтасгүй зардаг байсан бөгөөд худалдаж авсан хүмүүс нь өөрсдийн номын санд байх өнгө стилээ тохируулан өөрсдөө хавтаслаж авдаг байсан тул хавтас тийм их чухал биш гэж тайлбарлав.
Мөн Робэрт Бөөрнсийн хамгийн алдартай Auld Lang Syne дууны үгийн гар бичмэл байна. Мөн найрагчийн гавлын ясны хэв. Цаашлаад Бөөрнстэй холбоотой ном, зурагтай эд зүйл бүгдийг нь цуглуулдаг бөгөөд өдгөө байдаг танхимдаа багтахаа больсон учир багахан хэсгийг нь ил дэлгэж үзүүлдэг гэнэ.
Робэрт Бөөрнс шүлгээ олон хувь хуулаад ойр дотныхондоо тараачихдаг байсан тул олон ном хэвлээгүй гэнэ. Түүний шотландын уран зохиолд оруулсан хамгийн том хувь нэмэр нь шотланд даяар уйгагүй аялаж цуглуулсан ардын дуу гэдэг юм байна. Хэрэв тэр ингэж цугуулаагүй байсан бол бид өнөөдөр маш цөөхөн дуутай ард түмэн байх байлаа гэж номын санч хүүхдүүдэд ярилаа.
Цаашлаад Жэффрийн танхимаа бас үзүүлж байна. Энэ танхимыг зуугаад жилийн өмнө энэ номын санд өөрийнхөө номын санг хандивласан баян үйлдвэрийн эзний нэрээр нэрлэсэн байна. Ноён Жэффри миний номнуудыг нэг дор өөрийнх нь тавиур шүүгээнд хадгалах гэсэн болзолтойгоор Галзгоу хотын өмч болгон хандивлсасан гэнэ. Бүгдээрээ Жэффрийн гэр бүлийн сүлд тэмдэгтэй юм, тэр дунд ховор сонин ном олон бий гэж тайлбарлаж байна.
Глазгоу хотын сэргэн мандалтын үе нь аж үйлдвэрийн хувьсгалтай давхацдаг бөгөөд тэр үед төрж гарсан хөрөнгөтөнүүд байшин сав, үнэтэй цайтай цуглуулгаа хотын мэдэлд өвлүүлж үлдээсэн байх нь олон. Хамгийн том содон жишээ Бюрэллийн урлагийн цуглуулга. Усан онгоцны тээврийн бизнесмен Уиллиам Бюрэлл бүх л амьдралынхаа турш цуглуулсан уран зураг, баримал, хуучны эд өлөг, тавилгын маш том цуглуулгаа 1944 онд Глазгоу хотод өгсөн нь том музеи болсон бөгөөд өнөө хүртэл энэ цуглуулгыг хотын иргэд, зочид үнэгүй сонрихож үзэж, таашаал авсаар буй.
Өнөөдөр нэг ийм сонирхолтой сайхан өнгөрөв. Номын сан зүгээр л ном авч уншдаг газар биш бас соёлын өвийг ингээд цуглуулдаг хадгалдаг чухал газар юм гэдгийг хүүхдүүдэд ойлгуулсан сайхан аялал боллоо.

Биеийн тамир хийсээр байтал турдаггүйн учир юу вэ?

Хөлсөө гартал гүйгээд л, дугуй унаад л байхад жин хассангүй, фитнесс клубт өчнөөн мөнгө төлөөд ямар ч үр дүнд хүрсэнгүй гэх гомдол их сонсогддог. Мэдээж хамгийн энгийн бөгөөд логиктой хариулт орж байгаа илчлэг чинь гарч байгаагаасаа их болоод тэр гэж болох. Тэгвэл биеийн тамираар хичээллээд жин хасаагүй хүмүүс бүгдээрээ тийм их иддэг байж таарах уу? Тийм байх боломж бага тул энэ асуултанд хариулах тийм амархан хэрэг биш ажээ.

Мэдээж энд тухайн хүн хэр олон удаа, хичнээн хугацаанд, хэр зэрэг ачаалалтай дасгал хийсэн бэ гэдэг нь маш чухал боловч идэж ууж байгаа хүнсний төрөл болоод илчлэг энд бас тун нарийн хамааралтай.

Хэн нэгнээс та хэр их иддэг вэ гэж асуухад яг байгаагаар нь хэлдэг хүн ховор гэнэ. Магад их идэх, таргалалтын талаар их ярьдаг нь энд нөлөөтэй байж магад. Харвардын анагаахын сургуулийн судлаачид түргэн хоолны газрын 3400 үйлчлүүлэгчээс дээрх асуултыг асууж судалгаа хийхэд ихэнх хүн идсэн ууснаасаа дунджаар 500 ккал хасч мэдүүлдэг гэж тооцоолсон байна. Тэгсэн хэрнээ биеийн тамир хийж зарцуулсан илчлэгээ харин дөвийлгөж тооцоолдогийг Канадад хийсэн судалгаа бас тогтоосон байдаг. Уг судалгаанд оролцогчдыг дасгал хийж зарцуулсан илчлэгтэй тэнцүү хоол унд ид гэхэд ихэнх нь 2-3 дахин илүү илчлэг идсэн гэдэг.

Биеийн жингийн асуудал нь биеийн энергийн тэнцвэртэй холбоотой учраас биеийн тамир болоод хоол ундыг салгаж үзэх аргагүй юм.

Орчин цагийн хүмүүс болоод хоол хүнсний харилцаа их ярвигтай болсон байх юм. Олонх хүнд хоол бол зүгээр нэг энергийн эх үүсвэр биш харин ямар нэг шагнал уруумшууллыг орлох болсон гэхэд хилсдэхгүй. Фитнэсс клубт эрчимтэй дасгал хийх юм уу, олон цагаар дугуйгаар аялсаныхаа дараа хүмүүс арай ахиухан хоол идэх эрхтэй болсон гэж үздэг. Энэ нь үнэндээ хүний хоолны дуршилтай огт холбоогүй сэтгэл зүйн төлөв бөгөөд нарийндаа биеийн тамир физиологийн хувьд хоолны дуршил нэмэгч биш юм. Үүнийг 1997 онд Канадад хийсэн судалгаа тод томруун харуулсан байдаг. Оролцогчдыг гурван хэсэг хуваагаад эхний хэсгийнхэн эрчимтэй кардио дасгал, хоёр дах хэсгийнхэн бага зэргийн ачаалалтай дасгал хийх даалгавартай, харин гурав дах хэсгийн хүмүүст ямар нэг дасгал хийх даалгавар өгөөгүй байна. Энэ гурван хэсгийнхнээр хэр их өлсөж байгааг нь дүгнүүлээд дараа дураараа хоол нэмж идэж болох буффет маягаар хоолложээ. Гурван хэсгийн хүмүүсийг харьцуулахад хэр өлсгөлөн байгаагаа дүгнэсэн болоод хэр их идсэний хувьд ямар нэг мэдэгдэхүйц ялгаа байсангүй. Өөрөөр хэлбэл биеийн тамир хийсэн хийгээгүй нь хэр их өлсөхөд нөлөөгүй байсан гэсэн үг.

Асуудлыг арай өөр өнцгөөс харахаар чухам хэр идсэн биш юу идсэн нь илүү чухал харагдана. Хоол хүнсний цатгах чадварын индэкс гэж бий. Энэ нэршлийг Австралийн судлаач Сюзан Холт өнгөрсөн зууны ерээд онд дэвшүүлсэн байна. Ижил хэмжээний илчлэг агуулдаг ч хүнийг хэр удаан цатгалан байлгах чанар нь хүнсний бүтээгдэхүүний хувьд өөр өөр байдаг. Жишээ нь нэг ширхэг жигнэмэг идсэний дараа нэг ширхэг алим идсэнээс илүү хурдан өлсөнө. Энэ нь тухайн бүтээгдүхүүний нүүрс ус, уураг, өөх тос болоод эслэгийн харьцаанаас хамаардаг байна. Ингэхээр илчлэг бүр ижил биш байх нь. Ерөнхийдөө нийт илчлэгийн 35% нь уурагных байхад өег байлгах, булчингийн хөгжил болоод эрүүл мэндэд эерэг нөлөөтэй гэж үздэг. Сүүлийн үед бага зэрэг муу нэр дуулаад байгаа нүүрс ус ч гэсэн тодорхой хэмжээнд хүний биед хэрэгтэй, хүнсний тэнцвэрт чухал бүрэлдэхүүн гэдгийг бас мартаж болохгүй. Ялангуяа хатуужил, тэсвэр шаардсан биеийн тамираар хичээллэж байгаа бол нүүрс ус их чухал. Гэхдээ хүний бие ердийн физиологийн төлөвд байхдаа 90 минутын биеийн тамирын дасгалд шаардлагатай энерги агуулсан нүүрс усны нөөцтэй байдгийг санах хэрэгтэй.

Тэгвэл орсон гарсан нь тэнцэж байвал яах вэ гэсэн асуулт гарнаа даа? Гүйж байгаа трэдмилл таныг 500 ккалорийн энерги зарлаа гэж. Томоохон шоколад 500 ккалорийн илчлэгтэй тул идчихэд энергийн тэнцвэрт нөлөө байгүй гэж үзэж болох уу? Яахав хүний бие амьгүй битүү систем байсан бол тэр яах аргагүй үнэн. Харин бидний энергийн тэнцвэр маш олон шат дамжлагатай зохциуулагддаг тул дээрх харилцаа тийм энгийн бас биш юм.

2010 онд АНУ-ын Луизианна муж улсын их сургуулийн судлаачдын хэвлүүлсэн ажил дээрх харилцааг тодорхой хэмжээгээр тайлбарлсан байна. Судалгаанд бага зэрэг жингийн илүүдэлтэй хүмүүсийг оролцуулж гурван хэсэгт хуваажээ. Эхний бөгөөд хянлтын хэсэг тул хоолны дэглэмийг өөрчлөх шаардлага байсангүй. Хоёр дах хэсгийнхэнд авах нийт илчлэгээ 25 хувиар, гурав дах хэсгийнхэн 12.5 хувиар бууруулах даалгавартай байв. Судалгаанд оролцогсод ижил хэмжээний ачаалалтай дасгалын горим барьсан бөгөөд хоёр дах ба гурав дах хэсгийнхэн ижил хэмжээний жин хасчээ. Харин гурав дах хэсгийнхэн буюу 12.5 хувиар илчлэгээ бууруулсан хүмүүсийн холестеолын хэмжээ ба цусны даралт бууж, инсулин мэдрэх чадвар сайжирсан байна. Ингэхээр илчлэг бүр өөрөөс гадна илчлэг багатай дэглэмээр биеийн жин хасагдах ч цаана нь илүү чухал эрүүл мэндийн үзүүлэлтүүд байдгийг анхаарах нь зөв юм.

Өөхийг тань шатаана гэсэн дасгалын горим, фитнесс клуб дах машины заалтууд бий. Хүмүүс ойлгохдоо удаан хугацаагаар заасан дасгалыг хийгээд байвал өөх шатаад л байна гэж шууд ойлгодог. Энэ нь чухам хүний биеийн энергийн тэнцвэр хадгалах механизмыг сайн ойлгоогүйгээс бий болсон ухагдахуун бөгөөд яг бодит байдал бас арай өөр юм.

Бид биеийн тамирын дасгал хийхдээ эсийн дотор хуримтлагдсан өөх, нүүрс усыг энергийн эх үүсвэр болгон хэрэглэдэг. Ачаалал багатай явган алхах, дугуйгаар аялах гэх мэтийн дасгал өөхийг ихээр зардаг бол ачаалал нэмэгдэж зүрнхний цохилтын тоо хүрч болох дээд хэмжээний 60 хувьд хүрэхэд нүүрс ус ихээр зарж эхэлдэг. Гэхдээ зарцуулах өөхний хэмжээ ихээр буурахгүй, ердөө зарцуулалт нь өөх болоод нүүрс усны хувьд ихэсдэг л гэсэн үг юм.

Турах хэцүү ч турсан жингээ барих бүр хэцүү. Ямар нэг горим барьж турсан бол горимоо өөрчлөхөд л хaсагдсан жин буцаад ирэх эрсдэлтэй. Тэгэхээр хоолоо хасч турсан бол буцаад ердийн горимд ороход буцаад л таргална гэсэн үг. Тийм учраас илчлэг ихээр хассан горим удаан хугацаанд явцгүй. Богино хугацаанд эрчимтэй жин хасахад өөхөн эсийн ялгаруулдаг лэптиний төвшин огцом буурах тул хүний бие энерги нөөцлөх төлөвд орох ба орсон бүхнийг хадгалж эхэлнэ.

Тэгээд яах билээ гэсэн асуулт гарнаа даа. Яг одоогоор хүн болгонд таарах төгс горим байхгүй.  Хоол хүнсэндээ инсулин бууруулах үйлчилгээтэй эслэгээр баялаг бүтээгдэхүүн хэрэглэх, булчин бэхжүүлэх дасгал хийх, жингийнхээ 5-7%-ийг л хасах зорилт тавих нь илүү бодитой үр дүнд хүрэх магадлалтай зорилт гэнэ. Жингээ эрс хасч загвар өмсөгч шиг болохгүй ч хэвлийн хөндийн өөх багасаад, булчингийн масс  нэмэгдэхэд бодисын солилцооны үзүүлэлтэнд маш сайн чанарын өөрчлөлт гарах тул эрүүл мэндийн хувьд илүү чухал ач холбогдолтой болно. Булчин бэхжүүлэх дунд зэргийн ачаалалтай дасгалын горим амарч байх үеийн энергийн зарцуулалтыг нэмэх тул илүү үр дүнтэй. Учир нь хүний энергийн зарцуулалтын ихэнх хэсгийг амарч байх үеийн зарцуулалт эзэлдэг.  Цаашлаад үйлдвэрт боловсруулсан хүнснээс аль болох зайлсxийж, чихэрлэг хүнс, ундаа болоод жимсний шүүснээс татгалзах нь зөв. Хүний бодисын солилцоонд идэж байгаа хүнсний бүрэлдэхүүний чанар маш чухал. Жишээ нь бэлчээрийн малын мах, эрдэнэ шишээр бордсон малын махны уургийн бүтэц өөр. Эрдэнэ шишээр бордсон малын маханд салаалсан гинжин амин хүчил, омэга 6 тосны хүчил их байдаг нь бодисын солилцоонд таагүй нөлөөтэй. Веган хүнс үйлдвэрт боловсорсон бол бэлчээрийн малын гаралтай бүтээгдэхүүн хэрэглэснээс дор гэх жишээний. Тэгэхээр цагаан хоолтон эсвэл бус гэдэг нь чухал биш харин хоолондоо хэр зэрэг байгалийн хэлбэрээр байгаа бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг вэ гэдэг нь илүү чухал юм байна.

Үсний хагнаас салах арга бий юу?

(Түрүүний ББС цувралын үргэлжлэл)
Үсний хаг гэж юу вэ? Хүний арьс гуужих циклтэй. Өөрөөр хэлбэл хэсэг хугацааны дараа арьсны хамгийн гаднах даврхааны эсүүд үхжиж, хатаж гууждаг. Үсний хаг болохоор энэ арьс гуужих цикл хэт хурдан болсоных юм. Үүний учир шалтгаан нь  Malassezia globosa хэмээх мөөгөнцөр болно. Энэ мөөгөнцөр хүн бүхэнд бий, эсний тосоор хооллох энэ мөөгөнцөрт нийт хүмүүсийн 50 хувийнх нь дархлааны систем хариу үйлдэл үзүүлсэнээр арьс гуужих явц хурдасдаг гэнэ.
Хагийг бүрэн үгүй болгох эмчилгээ одоогоор байхгүй. Хагтай хүмүүс ерөнхийдөө гурван төрлийн шампунь хэрэглэдэг. Дээрх мөөгөнцрийн эсрэг Nizoral гэх мөөгөнцрийн эсрэг үйлчилгээтэй химийн бодис агуулсан шампунь байна. Энэ нь мөөгөнцрийн тоог цөөрүүлж, арьс гуужих явцыг удаашруулдаг. Гэхдээ байнга хэрэглэхээр дасдаг тал бий.
За нүүрсний бохь агуулсан Neutrogena фирмийн шампунь байдаг. Энэ нь арьс гуужих явцыг удаашруулах үйлчилгээтэй. Гэм нь цайвар үстэй хүний үсийг улам гандуу болгох үйлчилгээнээс гадна таатай бш үнэртэй. Салицилийн хүчил агуулсан шампунь илүү их өргөн хэрэглэгддэг ч мөөгөнцөр, арьс гуужилтанд ямар нэг нөлөөгүй зүгээр гуужсан хагийг л зайлуулах үйлчилгээтэй гэнэ.Хагийг агаарын бохирдолт даамжруулдаг бол нарны UV туяа бууруулдаг юм байна. Харин тосоор хооллох мөөгөнцрөөс болдог тул янз бүрийн тос хуйхандаа түрхээд нэмэргүй. Эмчилгээг дээрх олон хэдэн төрлийн шампунийг сэлгэж хэрэглэх маягаар тогтоож барих нь илүү үр дүнтэй гэв.
Нэвтрүүлэгтэй холбоогүй ажиглалтнаас нэгийг дурдвал; намайг багад эмээ маань үсэндээ тараг түрхэхийг зөвлөж байсан. Тараг, тарган дах бактери мөөгөнцрийн эсрэг үйлчилгээтэй байдаг тул бас дажгүй үр дүнтэй байдаг гэж санадаг.

Март дөхсөн тул

Эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр гэдгийг марталгүй, утга учиртай тэмдэглэж өнгөрөөх ёстой өдөр гэдгийг та нар минь санаарай даа. Эдний Independent гэдэг сонинд Март дөхсөнийг тохиолдуулж нэг ийм нийтлэл гарсан байна. Тоо баримтыг нь товчлон оруулав:
1. Дэлхийн нийт эмэгтэйчүүдийн гуравны нэг нь амьрдалынхаа туршид ямар нэг хүчирхийлэлд өртдөг.
2. Насанд хүрээгүй охидын 10% нь бэлгийн хүчирхийлэлд өртдөг.
3. Нийт бичиг үсэггүйчүүдийн гуравны хоёр нь эмэгтэй.
4. Дэлхийн бүх парламентийн гишүүний 20% нь л бас дэлхийн 19 орны төрийн тэргүүн нь эмэгтэй.
5. Дэлхийд тэргүүлэх 500 компанийн дөрвөн хувь нь эмэгтэй даргатай.
6. Дэлхийн хамгийн баян 500 хүний 55 нь эмэгтэй.
7. Яг өнөөгийн хурдаар бол 118 жилийн дараа эрэгтэй эмэгтэй хүмүүсийн цалингийн ялгаа үгүй болно.
8. Хөгжиж буй орны эмэгтэйчүүдийн гуравны нэг нь гэр бүл дотроо шийдвэр гаргахад орлоцох эрхгүй.