Аяны богц 3-Хээрийн хоол амттай...

Хэрлэнгийн эрэг дээр жирийн тогоонд хорхог хийж идсэн нь.

Аяны богц 2-Хэрлэн зорих зам зуурт

Баянталд хоносон анхны шөнө бороо оров. Гэрийн эзэд бороо дагуулж ирдэг буянтай хүмүүс хэмээн манийгаа магтаж, хайр найргүй төөнөсөн нарны илч буурч, амьсгаа авахтай болоход зугаалганд хэрэгтэй бүхнээ ачиж аваад зүүн хойшоо чиглэн гарлаа. Орсон бороо газар чийглээд тоос шороогүй хар замнаас дутахгүй сайхан цагаан замаар явсаар зорьсон газраа хүрсэн юм. Хэнтий аймгийн Дэлгэрхаан, Дархан сумдын зааг хавьцаа Долоон болдог гэдэг газар голын эрэг дээр буудаллаж хоёр хоносон.
Баянталаас гараад энгүй талаар давхиад байх шиг харин зорьсон газар дөхөхөд Хэнтий нурууны салбар уулс хөхрөн дүнхийгээд газрын байдал хурдан солигдсон юм байна.





Мотоциклтой ямаачин...


Замын сонин гэвэл цагаан зээрийн томоохон сүрэг таарч хэдий тааруу ч гэсэн хэдэн зураг дарах боломж олдсонд ихэд олзуурхав.






Сар шувуу гээд ийм том шувуу байдгийг олж мэдэв.


Замдаа буусан булгийн ойр жижиг мэлхий олон таарч хүүхдүүд нэг нэгийг өмчилж аваад авчирч үзүүлсэн нь энэ. Чадвар дутаад жаахан фоксгүй гарчихсан.



Энэ булгийн ус нэг тийм хүхэрлэг амттай, гэрийн эзний хэлсэнээр газрын тосны амт гэнэ.


Ерөнхийдөө газрын өнгө цагаан гандуу байсан хэдий ч булгийн ойролцоо нов ногоон байсан нь усны үнэ цэнийг мэдрүүлэх шиг.




Зам зуурт бараг айл таараагүй, ус үгүй болоод тэр гэсэн.

Аяны богц 1-Баянтал

Анхны төлөвлөгөө Баянталд амьдардаг ээжийнхээ найзынд зочлоод цаашаа Хамарын хийд орох байлаа. Явахын өмнөхөн нэг танил маань хав халцгай Баянтал орж юу үзнэ гэж бодоов хэмээн шоглож билээ. Хотоос урагш жаахан яваад л газрын өнгө шаргал болж ирээд Баянтал дөхөхөд өвс ногоо гэх юм үлдсэнгүй. Хэзээ нэг цагт амьдрал буцалж байсан болов уу гэлтэй хаалга цонхгүй хэдэн угсармал байр, байсан барилгыг нураасны үлдэгдэл овоолсон тоосго, хэрзийж хоцорсон бетонон тулгуурууд хараад нээрээ наашаа дэмий ирэв үү дээ гэсэн бодол толгойд зурсxийв. Гундуухан саарал бүхнээс арай онцгой тод шар өнгөөр будсан байшингийн гадаа ирж зогсоод гэрийн эзэдтэй мэндлэх агшинд эвгүй сэтгэгдэл бүхэн оромгүй арилаад наашаа ирсэндээ ихэд олзуурхаж билээ.









Гэрийн эзэгтэй миний аав ээжийн нэг ангийн багын найз нүдээрээ инээмсэглэсэн гоё эгч байлаа. Цэргийн байгууллагад насаараа ажилласан нөхөр нь тэтгэвэрт гарахад нь оросын цэргийн нислэгийн бааз байсан энэ газар байшин хувьчилж өгсөнийг авч эндхийн айл болсон гэнэ. Саалийн цөөхөн хэдэн үнээтэй, зуу гаруй ямаатай өөрсдийнx нь тодорхойлсоноор болсоон илүү яахав гэсэн амьжаргаатай айл. Жижиг сажиг амь зуулгын юм бичээд байгаа нь тэдний амьдрах ур ухаан, ажилсаг чанарыг дурдах гээд байгаа ухаантай. Тэрүүхэндээ монголчилсон дотроо душтэй тохилог цэвэрхэн байшин, шилэн хүлэмж, хашаандаа тарьсан хэдэн мод, зүлэг (харамсалтай нь энэ жил тарьсан үрийг нь хорхой юу ч үгүй идчихсэн байсан) зүгээр суудаггүй, ажилсагийг нь илтгэнэ.
Цай буцлах зуур гэдэг шиг л хоол унд бэлэн болж ширээ тойрч тухлан суухдаа хүн өөрөө газар нутгаа тодорхойлох хамгийн чухал хэсэг юм уу даа гэсэн бодол төрсөн юм. Энэ жил миний явсан газруудаас хамгийн халуун дулаан дурдатгал тэнд л байсан нь энэ бодлыг батлах шиг.
Оросууд эндээс явахдаа баазаа бүрэн бүтэн хүлээлгэж өгсөн гэнэ. Дараагийн хэдэн жил нь засаг захиргааны хувьд Улаанбаатарын харьяа гээд тэрхэндээ хөл хөдөлгөөнтэй, дунд сургууль, цэцэрлэг эмнэлэгтэй, хүмүүст хийх ажилтай подхийсэн суурин байж. Яг хэдэн онд гэлээ дээ, Улаанбаатарын харьяанаас гарахад л ингээд эзгүйрчихсэн юм гэж эзэгтэй ярьж байсан. Нарийн ширийн учрыг би мэдэхгүй ч энэ их буруу шийдвэр байжээ.
Ээж аавын ангийн бас нэг "охин" Шаамараас ирж, тавь гарсан ангийн гурван "охидууд" эгээ л арван хэдтэн шиг инээдэм наргиан болох нь аялалын маань нэг чимэг. Ээжийгээ ингэж хөгжилтэй байхыг хараагүй удсанаа тэгэхэд л санав. Ирсэн зочиддоо зориулж гаргасан ямааны гэдэс, хорхог, гэрийн эзэгтэйн өөрөө дарсан кимчи, Шаамараас ирсэн эгчийн өөрөө ургуулж дарсан улаан байцаа, өргөст хэмх гээд амттан өрж байгаад ойр амьдрах нутгийн нөхдөө цуглуулаад тэр өдрийг сайхан өнгөрөөж билээ. Гэрийн эзэн хуучин маягаар "Уяхан замбуу тивийн наран" дуугаар дугараа эхлүүлэхэд сэтгэл тийм гэхийн аргагүй хөдөлж, Шаамарын эгч баргилдуухан хоолойгоор нүдээ хагас аньж, гараа энгэртээ аваад толгойгоо хоёр тийш үл ялиг ганхуулан дуулсан сайхан дуунууд сэтгэлд уянгалсан хэвээр. Тэрхэн үед бүгдийг мартаад энд үлдчих юмсан гэж өөрийн эрхгүй бодогсон.


Нутгийнхны шүтдэг Дархан уул


Голио их элбэг, том ч гэж жигтэйхэн хүүхдүүдийн сонирхолыг их татсан



Гэрийн эзэд ийм халуунд олон жаахан хүүxдүүдтэй Хамaрын хийд орно гэдэг зам мэдэхгүй та нарын хувьд хүндрэлтэй аялал болно, тэгсэнийхээ оронд бидэнтэй энүүхэнд Хэрлэнгийн хөвөөнд оч гэснээр аялалын төлөвлөгөө өөрчлөгдөж маргааш нь бид Хэрлэн голыг зорьсон юм.

Аяны богцоо задлахуй...

Хамгийн сүүлийн бичлэгээс хойш чамгүй урт хугацаа өнгөрчээ. Энэ хугацаанд нүүж сууж, нутагтаа амарч, шинэ газар төвхнөх гээд ажил ихтэй байсан болохоор энэ бүхэн нүд ирмэх зуур болоод өнгөрсөн мэт санагдах. Мэдээж хамгийн сонин содон гэвэл гэртээ харьж ах дүүтэйгээ золгосон, хөдөө нутгаар аяласан маань орох болов уу. Аялалаа товчхон тодорхойлбол:
1. Хараад ханашгүй гоо үзэсгэлэн
2. Онгон зэрлэг
3. Алжаал тайлсан хэрнээ бас ядарсан
4. Амь өрссөн
5. Шинэ танилууд
6. Адал явдал
7. Ах дүүтэйгээ золгосон гээд урт жагсаал үргэлжлэх нь. Аялалын шахуу төлөвлөгөө болоод төлөвлөгөөгүй бороонд саатсанаа оруулбал Улаанбаатарт 7 хүрэхгүй хонож таарсан нь амьтан ах дүү, найз нөхөдтэйгөө уулзах боломжийг богиносгосон тул гэртээ харьсан ч юм шиг үгүй ч юм шиг сэтгэгдэлтэй буцаж ирэв. Угаасаа гэртээ хариад хэдий удсан ч буцах болоход чамлагдаад байдаг хойно хэмээн сэтгэлээ тайтгаруулах оролдлого бас л амжилт муутай. Нас явах тусам нутгаасаа буцах улам л хэцүү болоод байх шинжтэй. Очих бүрд нүүрний үрчлээ нь нэмэгдэх хэдэн хөгшчүүлээ, танигдахгүй болтолоо өсөх хэдэн бөндгөр хүүхдүүдийг орхихдоо сэтгэл өвдөж, нулимсаа дундлах нь бараг л заншил болж орхио юу даа.
Буцахын өмнөхөн америк хоолны газар болсон арга хэмжээнд оролцвол голдуу Улаанбаатарт ажилладаг болов уу гэмээр гадныхан цугларч таарсан юм. Хоолны газар ажиллуулдаг мексик төрхтэй залуус, халуун усгүй удсан хийгээд яаж халуун усгүй угаалга хийx талаар туршлага солилцох элчинд ажилладаг болов уу гэмээр европ хүүхнүүд, олон улсын харилцааны дээд сургуулийн аспирант, монголоор ус цас шиг ярих орос бүсгүйг хараад яагаад ч юм учиргүй атаархаж билээ. Би ч гэсэн ингээд амьдрахсан гэдэг хүсэл тэрхэн зуурт хоолонд хүргэсэн мэргэжлээ ад үзмээр ч болох шиг. За ийм гунигтай бодол ч яахав, явсан газрынхаа сонинг хэд хуваагаад, төрсөн сэтгэгдэл бүдгэрэxээс өмнө шуурхай оруулах бодолтой, та бүхэн таалаx биз хэмээн найдна.

Шэрлок Холмсийн музей

Соронзон андын хүсэлтийн дагуу өнгөрсөн амралтын өдрөө Лондонгийн хамгийн алдартай хаягуудын нэг 221b Baker Street - ийг зоривой. Эх зохиолд алдарт мөрдөгчийг чухам яг энэ хаягт 1881-1904 онд аж төрөн суув гэж гардаг бөгөөд 1990 онд музей болгожээ. Угтаа энэ барилга 1860-1934 онуудад хөлсний байр байсан гэдэг. Тухайн үеийн хүмүүсийн аж амьдрал, эдэлж хэрэглэж байсан зүйлс, сонин хэвлэл гээд сонирхолтой зүйлсээс гадна зохиолд гардаг хүмүүсээр сэдэвлэсэн баримал гээд үзэж харах юм ихтэй ялангуяа xуучны эдлэл сонирхдог хүнд бол их сонин байх шинжтэй юм билээ. Энд авсан хэдэн зургаа оруулав. Соронзон андад зориулж мөрдөгчийн нэрийн хуудас аваад хадгалчихсан шүү холбоо бариад аваарай.

Эдний сонгууль нэг иймэрхүү

Энэ сарын зургаанд Их Британий парламэнтийн сонгууль болж xамгийн олон санал авсан ч Консэрватив нам дангаараа засгийн газар байгуулах суудлын тоо дутан, Либэрал ардчилсан намтай эвслийн засгийн газар байгуулах тохиролцоонд хүрэв. Сонгуулийн товоос хойш хоёр ч долоо хоног өнгөрөөгүй байхад шинэ парламэнт анхны хуралдаанаа хийж байх юм. Сонгуулийн дүн гарсан даруйд өдөр шөнөгүй хуралдан эвсэлээ байгуулах, засгийн газартаа хэнийг томилох тохиролцоондоо хүрчихдэг юм байна. Эрх барьж байсан хөдөлмөрийн намын дарга Гордон Браун ямар нэг эвсэлд орох боломжгүйгээ мэдсэн даруйдаа намын дарга болоод ерөнхий сайдын албан тушаалаа хүлээлгэж өгөв. Бараг хүлээлгэж өгсөн өдөр нь шинэ ерөнхий сайд Даунинг гудамжинд байрлах ерөнхий сайдын өргөөнд нүүж ирж байх юм. Сонгуулийн тов ердөө зургаан долоо хонгойин өмнө тодорсоныг энд дурдах хэрэгтэй юм байна шүү. Хоёр сар хүрэхгүй хугацаанд сонгуулийн сурталчилгаа, сонгууль явагдаж эрх барих намууд тохиролцоонд хүрч, шинэ засгийн газраа байгуулж, шинэ парламэнт цуглаж анхны хурлаа хийж байх сүрхий байгаа биз. Манайх ийм бол бас сайхнаа?

Барак Обама: Ааваасаа өвлөсөн мөрөөдөл

Өвөл дүү маань айлчилж ирэхдээ хүүд Барак Обамагийн "Ааваасаа өвлөсөн мөрөөдөл" номын монгол орчуулгыг уншаарай гэж өгсөн юм. Би л болсон хойно монгол хэлэндээ тааруу хүүгээ унш хэмээн шавдуулаад хэдэн сарын өмнө эхлүүлсэн ном дуусдаггүй ээ. Уншиж байна уу гэж асуухаар уншиж байнаа л гэдэг, дуусах болоогүй юу гэхээр болоогүй ээ л гэдэг. Сая нэг амралтын өдөр өөрөө нөгөө номыг барьж суухдаа яагаад ургшлаагүй учрыг олох шив. Сүүлийн үед монголд номын сонголт өргөн болсон гэсэн мэдээ дуулахдаа сайн хэрэг хэмээн дотроо баярлаж байлаа. Хоёр жилийн өмнө дөө блог бичдэг бидний хэдэн хүмүүс ном орчуулахад хувь нэмрээ оруулах санаатай Непко билүү дээ нэг хэвлэлийн компанид номны хэсгээс орчуулж шалгуулаад тэнцээгүй юм. Бидний хийсэн орчуулганд уран сайхны найруулга дутуу гэсэн шүүмжлэл ирж байсан шиг санаж байна. Тэр үедээ би орчуулганд их өндөр шаардлага тавьдаг нь их сайн хэрэг шүү, тэр хэмжээгээр орчуулгын чанар сайн байна гэж сайшааж бодоод өнгөрсөн юм. Харин энэ номыг уншаад энэ чинь юу вэ гэж халагламаар санагдав.
Уг нь хүний өөрийн намтар уран зохиолын номыг бодвол орчуулахад арай хялбар байх болов уу гэж боддог, гэхдээ энэ нь тухайн хүний бичих арга барилаас бас шалтгаална л даа. Энэ номын хувьд олон утга агуулсан урт өгүүлбэрүүд олонтой юм билээ. Орчуулагчид яг махчилж барьдж орчуулсанаас болоод зарим хэсгийн эхэнд гарсан санаа төгөсгөлдөө үгүйсгэгдэж байх шиг. Жишээ нь:
"Тэрээр тухайн үеийн эрчүүдийн нийтлэг дүр төрхийг шингээсэн, эрх чөлөө болон бие даасан байдлыг эрхэмлэгч, хичээл зүтгэл нь Маккартизм юмуу дэлхийн хоёрдугаар дайных шиг баатарлаг үйлсэд хүргэчих жинхэнэ Америк хүн байжээ. Угийн гэм буруугүй байдлынхаа төлөө ирээдүйд ихийг бүтээх төдийгүй аюултай гэгдэх, эцсийн дүндээ таагүй байдалд сөхрөмтгий үеийнхний төлөөлөл байв" (хуудас 33). Эхэндээ зоримог баатарлаг хүн гээд байх шиг тэгсэн сүүлдээ таагүй байдалд сөхрөмтгий болчихоор утга санаа зөрчилдөөд байнаа даа. Иймэрхүү жишээ хуудас бүхэнд байхаар хэлэнд тааруухан хүү маань хойрго байхаас яахав.
Нөгөө талаар орчуулга хийсэн хүмүүс америкийн амьдрал, түүхийн мэдлэг тааруу бололтой. Жишээ нь Обамагийн эмээ өвөөгийн залуу нас Америкийн түүхэн дэх хамгийн том хямрал болох "Great Depression" үетэй давхцаж буй. Дурдагдсан олон үйл явдал тухайн үеийн онцлогтой холбоотой. Гэтэл орчуулганд энэ тухай тайлбар алга. Тиймээс мэдэхгүй хүн бас л хагас хугас ойлголт олж аваад байгаа юм. Жирийн америкчуудын амьдарлыг тодорхойлсон дэлгүүр сүлжээний нэрийг кирил болгож буулгаж бичсэн боловч тайлбар хадах нь оновчтой байх байсан болов уу. Сүмийн санваартануудыг дүрслэхдээ сүмийн харуул, манаач гэсэн байх. Тэгээд уншаад байхаар тэр харуулууд нь номлогч болчихсон ч юм шиг. Миний тааж байгаагаар эхдээ Guardian гэж байсан болов уу. Тийм бол арай өөр хувилбар сонгох нь оновчтой байх байж. Томилогдоогүй хүн гэж сахил хүртээгүй хүнийг хэлээд байх шиг. За даа иймэрхүү жишээ бараг л хуудас болгонд. Сайн орчуулга гэдэг зохиол бичихтэй адил судалгаа шаарддаг ажил гэж би боддог. Энэ номыг орчуулсан улс саудалгаагаа ор тас орхигдуулаа юу даа гэмээр болжээ.
Зүгээр Обамагийн намтарыг хөөж уншвал болохоор ч гэсэн тухайн хүний сэтгэлийн зөрчил, үзэл бодлын төлөвшлийн нарийн ширийнийг гаргаж чадаагүй болохоор монгол орчуулга уншсан хүн хагас хугасxан ойлголттой л үлдэж байна гэсэн үг. Ингээд бодохоор харамсмаар, уг нь хүн хүч, хөрөнгө мөнгө зарсан байж таараа. Нэгэнт л хийж байгаа юм бол хагас хугас халтар юм хийгээд худалдаж авсан уншигчаа нэг ёсондоо хохироогоод байх буруу. Бидэнд аливаа юмыг чанараар дүгнэдэг тогтолцоо дутаад байна уу гэсэн санаа төрж өөрөө болхи бичдэг ч гэсэн бас чимээгүй өнгөрч түвдсэнгүй ээ.