Thursday, November 1, 2007

Хорт хавдараас хэрхэн бултах вэ?

Дэлхийн Хавдар судлалын хүрээлэн 7000 судалгааны үр дүнг харьцуулан дүгнэж шинэ зөвлөмж гаргажээ. Хүмүүс өндөр насалдаг болсон мөн тодорхойгүй олон шалтгаанаар хорт хавдараар өвчлөх тохиолдол улам олон болж байгаа билээ. Ерөнхийдөө хорт хавдарын 1/3 тохиолдол нь хүмүүсийн амьдарлын хэв маягаас хамааралтай гэж үздэг юм байна. Тэгвэл бид энэ зөвлөмжийг дагавал эрсдэлийг 30 гаруй хувиар бууруулах боломжтой байх нь ээ. Үүнд хамгийн эхэнд биеийн жингээ хасах шаардлага бичигджээ. Насанд хүрсэн хүн 21 наснаас хойш жин нэмэхгүй байх нь ялангуяа хөх болон бүдүүн гэдэсний хорт хавдар тусах эрсдэлийг бууруулна гэсэн байх юм. Цаашлаад архи дарс хэтрүүлэн хэрэглэхгүй байх, мах тэр дундаа утсан болон хагас боловсруулсан махан бүтээгдэхүүн, чихэрлэг ундаа (энд хийжүүлсэн ундаа бас жимсний шүүс хамаарна) хэрэглэхээс зайлсхийх хэрэгтэй гэнэ шүү.
Нярай хүүхдийг хөхөөр хооллох нь хүүхэд өсөөд илүүдэл жинтэй болохгүйгээс гадна ээж нарын хөхний хавдар тусах эрсдэлийг багасгадаг байна. Мэдээж биеийн тамир оролдох бас хэрэгтэй. Насанд хүрсэн хүн өдөрт 30 орчим минут, хүүхдүүд дор хаяж нэг цаг идэвхтэй хөдөлгөөн хийх шаардлагатай гэжээ.
Гэхдээ хорт хавдарын 60аас илүү хувь нь амьдарлын хэв маягаас хамааралгүй, удамшлын эсвэл тодорхойгүй шалтгаанаас болдог байна. Ямар ч гэсэн өөрсдөөс хамаарах зүйлсийг мөрдлөг болговол бас учиртай гэж бодогдов.

15 comments:

tumee 33 said...

Tiim shuu^^ Amidral deer heregjuulj chadval...

Арсун said...

Хаана харлаа даа. Монгол элэгний хавдраар 1-д орсон гэсэн.

peakfinder said...

tumee 33>> Harinee, bugdiig 100% heregjuuleh n' hecuu baihaa, gehdee sanaj yavbal gej bodood l...
Арсун>>Unen baihaa. Manaihan arhi ih heregledeg, shar ovchnoor ih ovddog, deer n' eldev em tan zambaraagui heregledeg geed hoorhii elgee hairlahgui yumaa.

3apaa said...

Чухмаа чухам...

optique said...

60%-aas iluu huvi ni udamshiliin esvel unexlplained gej unen uu? I thought majority of the cases were due to life style. So I guess I don't have to change my life style :).
Do you have any numbers for Mongolia? What is the most common type of cancer in Mongolia? Any comparison to other countries? ...any info you can share with us.
Thanks.

peakfinder said...

optique>> udamshliin ulmaas uuseh hort havdar bas ih coohon baidag yumaa. tegeheer ihenhiig n' sporadic gej nerleed baigaa. yur n' havdar gedeg chin' ih complex ovchin, zovhon neg yumnaas bolj ovdodn gej baihgui. hunii biyed olon jil hurimtlagdsan taatai bish olon torliin oorchloltuud niilj baij havdar uusgeed baih shig baigaa yum. Deer uguulsen too barimt bol olon jiliin sudalgaand tulguurlasan taamag geh yum uu daa. Medeej eruul hoolloj, idevhtei amidarch baival havdar uuseh zarim huchin zuiliig saaramgjuulj baigaa n' ter yum uu daa.
Mongoliin talaar statistik medee harj baisangui. Gehdee manaid uushig (tamhi ih tatsanaas), eleg (arhi dars, eldev em tan hetruulen heregelh, shar ovchnii tohioldol elbeg), hodood (bas l nogoo arhi, buruu hoollolt, het haluun hool cai heregledeg) havdar olon baih shig ajiglagddag. Ingeed bodohoor life style iin noloo ih sanagdaad baigaa yumaa. Gehdee yag tag nariin too barimtiig medehgui yum baina.

нэмлэТ said...

Энэ хөдөлгөөн дутагдсанаас болж их юм өөрчлөгдөж байх шиг байна. Хэний янаагүй л хэдэн шат өгсөөд л хэлээ унжуулаад бахардчих гээд байдаг болсон байна лээ. Ядаж хагас бүтэн сайндаа биеийн тамираар занималдаад, усанд сэлээд, дугуй унаад, эсвэл гүйгээд байвал уг нь болох юм шиг байгаа юм. Даан ч завгүй гээд нэг сайхан бамбай өөртөө өгчөөд тэрэндээ тайвшираад завгүй биш залхуу болоод л сууж байна. Ер нь жоохон идэвхитэй амьдрана аа. Пийкидээ баярлалаа.

ZOLBIN HARKHUU said...

B17-g hereglej baihad gemgui yum shig bailee.
aan bas gariin dor gevel Broccoli mon Alim, apricos-nii uriig idej baih heregtei gej zovlodog bololtoi. Het bolovsruulsan buteegdehuun hereglehgui baisan deer. Suuliin yed eregtei hun breast cancer tussan tohioldol nileen hed garsan gej medeelj baisan.
aan tiin bas neg zuil Hervee mgl-d ar gerees chini liver cancer tussan bolon tiimerhuu sejigtei baigaa bol VITAMIN SHOPPE-d baigaa MILK THISTLE, 100% shingedeg SHARK CARTILAGE ih zugeer yum shig bailee. MGL-d humuus iimerhuu torliin emuudiig ih ondor uneer borluuldag gesen. Ug ni end baigaa uneer ni avch chaddag bol yadruuhan amidraltai humuust hereg l bolno doo tee. Yaduu amidraltai bas deer ni iimerhuu aimaar ovchin tussan humuus ih orovdoltei yum bilee.

peakfinder said...

нэмлэТ>>Hodolgoonii dutagdal haa saigui tom problem bolson yum shig baigaa yum. Yalanguya suugaa ajiltai bid nar shig humuus bol uneheer hicheel zutgel garagahgui l bol hecuudeh shinjtei.
ZOLBIN HARKHUU>>gehdee ene olon em beldmeluud chuham yaj uilchildeg n' todorhoi bus, borluulj baigaa ulsuud n' ashgaa bodoj ih reklamddag yum shig sanagdsan. deerh zovlomjind bas havdraas sergiildeg nertei em beldmel hereglehgui baisan n' deer gesen baisan. nogoo talaas hun bur oor uchraas aliv bodis zarim hund sain noloo uzuulj boloh yumaa. gehdee l shinjleh uhaanii undesleltei batlagdsan n' tun coohon doo.

Арсун said...

Эх орны торгон хил дээр гарсан зөрчилгvй тайвныг илтгэе.
Цайлангийн заставаас

Ганаа_бж said...

Neeree jingee barih gej neg asuudal bainaa. Hudulguun yah argagui chuhal. Udurt yadaj l 20-30 minut hurdan alhah ch yum uu, dasgal hiicheed baival...

peakfinder said...

Арсун>> Neeree sonin yumaa tee? Bi bur zastavaas hol hiliin post deer ochij hurtel uzsen yum baina lee.
Ганаа_бж>> Yag unen. Jingiin asuudal 30 garaad ireheer ih hurcaar tavigdah yum bainaa. Hodolgoontei baih heregteig medseer baij l ter bolgon heregjuulj chadahgui yumaa.

ZAYA said...

Завгүй гэж явсаар өөрийгөө анхаарахгүй байх нь элбэг болжээ. Завгүй байх тусмаа л уг нь тэр дугуй унах, усанд сэлэх, уул хаданд аврихыг чинь аргалж байгаад зохицуулах ёстой гэсэн. Хорт хавдрын бас нэг шалтгаан нь озоны давхарга цоорч байгаатай холбоотой гэн лээ. Озоны давхарга нь нарны хэт ягаан туяаг дэлхий дээр шууд тусахаас хамгаалдаг. Гэтэл тэр нь цоорчихоор... Бид хамгаалалтгүй болчихож байгаа гэсэн үг гэнээ.

Barimalch said...

End ta buhen arai gaj medeeleltei baina uu gej zalruulahiig oroldoy.

Hort havdar gol n himiin bohirdoloos bolj baina uu gej bodoj baina.

Hyalbarhaan googledeed uzeerei onoodor usa-d jild 1 say hun hort havdaraar onoshlogdoj hagas say hun havdaraar nas barj baigaa. Tegeed anu-d irsen humuusiin hamgiin anh anzaardag shahuu zuil n endhiin himiin holitstoi buteegdhuun het huchitei baigaa yavdal baina.

C vitamin gehed hel darvignuulsan, ugaalgiin nuntag gehed barag huchil shultiin uusmal shig ch yumuu geh met.

Mongold bas altnii huuli bus oldvorlolttoi hamaarch mongon us busad himiin bodis het humuusiin gart ochisnoos hort havdariin aimshigt tarhalt garj baina uu gej gaihaj baina. Minii neg tanih hodoonii hun alt oldvorlodog hodoonii humuus mongon usiig barag hooltoi holihoos busad mash hamaagui altniihaa proesst heregledeg gej baisan.

HH-iin ayul bol himiin bohirdoloos irne.

peakfinder said...

Barimalch>> Hort havdar bol odoo ch buren sudlagdaj duusaagui complex ovchin yumaa. Deer urdchilan sergiileh talaar huvi hun yu hiij boloh talaar olon sudalgaan deer undeslej gargasan zovlomj yumaa. Yag hort havdar uusehed olon huchin zuils nolooldog yag yaj zogsooh ve gedeg asuult hariu huleeseer l baigaa daa. Ooriin chin' helsen himiin bodis bol bas l noloolj baigaa gehdee ganchan uunees bolj havdar uusdeg gej uzeh n' arai l oroosgol bolov uu.